Spis treściKliknij link, aby przejść do wybranego miejsca
Co to jest SI (sztuczna inteligencja)Krótka historia rozwoju sztucznej inteligencjiCo oznacza „wygenerowane przy użyciu SI”Jak działa sztuczna inteligencja prostymi słowamiGdzie dziś wykorzystywana jest SIWyszukiwanie informacjiTworzenie tekstów i obrazówSmartfonySklepy internetoweSektor bankowyMedycynaSamochody i transportRekomendacje treściCo SI może, a czego nie możeCzym sztuczna inteligencja różni się od generatywnego SINajczęściej zadawane pytania (FAQ)SI i AI — to to samo?Co oznacza AI Generated?Czy SI może się mylić?Czy można używać kontentu stworzonego przez SI?Czy sztuczna inteligencja zastąpi ludzi?Czy można określić, że tekst lub obraz zostały stworzone przez SI?
Ta treść została automatycznie przetłumaczona z ukraińskiego.
Co to jest SI (sztuczna inteligencja)
SI (sztuczna inteligencja, ang. Artificial Intelligence, lub AI) — to technologia, która pozwala komputerom wykonywać zadania, które wcześniej wymagały ludzkiego myślenia. Pomaga programom analizować informacje, znajdować wzorce, rozpoznawać obrazy i mowę, tłumaczyć teksty, odpowiadać na pytania, tworzyć obrazy, pisać kod, a nawet generować wideo.
Pomimo nazwy, nowoczesna sztuczna inteligencja nie jest „inteligentną maszyną” w tym sensie, jak często pokazują to filmy fantastyczne. Nie ma świadomości, własnych pragnień ani emocji. Zamiast tego SI działa dzięki matematycznym modelom, które nauczyły się znajdować wzorce w ogromnych zbiorach danych i wykorzystywać je do wykonywania konkretnych zadań.
Jeśli wcześniej większość programów działała według ściśle określonych zasad („jeśli zdarzyło się A — wykonaj B”), to nowoczesne SI może uczyć się na przykładach. Na przykład, aby nauczyć system rozpoznawania kotów na zdjęciach, programiście nie trzeba opisywać kształtu uszu, długości ogona czy koloru futra. Wystarczy pokazać modelowi miliony zdjęć z oznaczeniem „kot” lub „nie kot”, po czym sam nauczy się znajdować charakterystyczne cechy.
Dlatego sztuczna inteligencja jest zdolna do wykonywania bardzo różnorodnych zadań:
- odpowiadać na pytania i prowadzić dialog;
- pisać teksty;
- tłumaczyć na różne języki;
- tworzyć ilustracje;
- generować muzykę i wideo;
- analizować duże zbiory danych;
- pomagać w programowaniu;
- rozpoznawać obiekty na zdjęciach i wideo.
W ostatnich latach o SI mówi się znacznie częściej niż kiedykolwiek wcześniej. Powód jest prosty: technologia stała się dostępna dla zwykłych użytkowników. Jeśli wcześniej sztuczna inteligencja była głównie wykorzystywana w dużych firmach, to teraz praktycznie każdy może z niej skorzystać za pośrednictwem usług online lub aplikacji mobilnych.
Dlatego coraz częściej można zobaczyć napisy „stworzone przy użyciu SI”, „wygenerowane przy użyciu AI” lub „AI Generated”. Co one oznaczają i czy naprawdę cały taki kontent w pełni tworzy komputer — rozwiążemy to dalej.
Krótka historia rozwoju sztucznej inteligencji
Chociaż o sztucznej inteligencji zaczęto aktywnie mówić dopiero w ostatnich kilku latach, sama idea istnieje już od ponad pół wieku. Termin „sztuczna inteligencja” (Artificial Intelligence) zaproponował amerykański naukowiec John McCarthy w 1956 roku podczas konferencji naukowej w Dartmouth College. To wydarzenie uznaje się za początek rozwoju SI jako odrębnej dziedziny nauki.
Pierwsze systemy sztucznej inteligencji były dość proste. Mogły rozwiązywać zadania matematyczne, grać w proste gry lub działać według z góry określonych zasad. Z powodu ograniczonych możliwości obliczeniowych komputerów i braku danych postęp był powolny, a w niektórych okresach rozwój technologii niemal się zatrzymywał. Te etapy nawet otrzymały nazwę „zimy sztucznej inteligencji” — czasy, kiedy zainteresowanie SI i finansowanie badań znacznie malały.
Nowy etap rozpoczął się w XXI wieku, kiedy znacznie wzrosła moc obliczeniowa komputerów, pojawiły się duże zbiory danych cyfrowych, a metody uczenia maszynowego stały się znacznie skuteczniejsze. Dzięki temu sztuczną inteligencję zaczęto aktywnie wykorzystywać do rozpoznawania mowy, tłumaczenia tekstów, analizy obrazów, systemów rekomendacji i wielu innych zadań.
Prawdziwy wzrost popularności nastąpił pod koniec 2022 roku po pojawieniu się ChatGPT — jednego z pierwszych generatywnych serwisów SI, który stał się dostępny dla szerokiej publiczności. Pokazał, że sztuczna inteligencja może prowadzić naturalny dialog, pisać teksty, pomagać w nauce, programowaniu i zadaniach twórczych. Od tego czasu duże firmy technologiczne zaczęły szybko wdrażać generatywne SI w systemach wyszukiwania, programach biurowych, edytorach graficznych, smartfonach i innych usługach cyfrowych.
Dziś rozwój sztucznej inteligencji trwa w niezwykle szybkim tempie. Prawie co miesiąc pojawiają się nowe modele i narzędzia, które rozszerzają możliwości tej technologii i stopniowo czynią ją zwykłą częścią codziennego życia.
Co oznacza „wygenerowane przy użyciu SI”
Napis „wygenerowane przy użyciu SI” oznacza, że podczas tworzenia danego materiału wykorzystano technologie sztucznej inteligencji. Nie oznacza to koniecznie, że cały wynik stworzyła maszyna bez udziału człowieka. Najczęściej SI pełni rolę narzędzia, które pomaga wykonać część pracy szybciej lub łatwiej.
Takie oznaczenie można dziś zobaczyć w mediach społecznościowych, systemach wyszukiwania, edytorach graficznych, usługach online, aplikacjach, a nawet na stronach informacyjnych. Niektóre firmy dodają je dobrowolnie, aby użytkownicy rozumieli, jak powstał kontent. Na innych platformach oznaczenie może pojawiać się automatycznie — na przykład, jeśli plik zawiera specjalne metadane dotyczące użycia generatywnego SI lub system ma wystarczające podstawy, aby sądzić, że materiał został stworzony lub istotnie zmieniony przy użyciu takich technologii.
Za pomocą sztucznej inteligencji mogą być stworzone lub częściowo zmienione:
- teksty;
- zdjęcia i ilustracje;
- wideo;
- muzyka;
- nagrania głosowe;
- kod programowy;
- prezentacje, tabele i inne dokumenty.
Na przykład, człowiek może poprosić SI o napisanie roboczej wersji artykułu, a następnie całkowicie go edytować, sprawdzić fakty i przepisać niektóre części. Albo projektant może wygenerować kilka szkiców logo za pomocą sieci neuronowej i dopracować najlepszą wersję ręcznie. W takich przypadkach końcowy wynik jest wspólną pracą człowieka i sztucznej inteligencji.
Jednocześnie zdarzają się sytuacje, gdy kontent jest głównie stworzony przy użyciu SI. Na przykład użytkownik wprowadza opis tekstowy, po czym system samodzielnie generuje kilka wariantów obrazu, fragment muzyczny lub wideo. Człowiek tylko wybiera najudany wynik lub w razie potrzeby dodatkowo go edytuje.
Warto również zrozumieć, że różne platformy używają takiego oznaczenia w różny sposób. Niektóre dodają oznaczenie tylko wtedy, gdy materiał został niemal całkowicie stworzony przez generatywne SI. Inne mogą oznaczać kontent także w tych przypadkach, gdy sztuczna inteligencja była używana do generatywnej edycji — na przykład, tworzenia nowych elementów obrazu, zamiany obiektów lub wypełniania brakujących fragmentów.
Dlatego napis „wygenerowane przy użyciu SI” nie oznacza, że człowiek w ogóle nie brał udziału w tworzeniu materiału. W większości przypadków informuje on tylko, że na jednym lub kilku etapach pracy wykorzystano narzędzia sztucznej inteligencji. Jak znacząca była ich rola, zależy od konkretnej sytuacji: od niewielkiej pomocy podczas edycji do niemal całkowitej generacji tekstu, obrazu, muzyki czy wideo.
Jak działa sztuczna inteligencja prostymi słowami
Wyjaśnienie zasady działania nowoczesnego SI można przeprowadzić bez skomplikowanych terminów matematycznych. Jeśli bardzo uprościć, to sztuczna inteligencja uczy się na ogromnej liczbie przykładów, znajduje w nich wzorce i wykorzystuje je do wykonywania nowych zadań.
Na przykład, modele językowe, takie jak ChatGPT, podczas nauki analizują ogromne zbiory tekstów w różnych językach. Dzięki temu uczą się rozumieć związki między słowami, zdaniami i pojęciami. Kiedy użytkownik zadaje pytanie, model nie szuka gotowej odpowiedzi w jakiejś bazie danych, lecz generuje nowy tekst, prognozując, które słowa najlepiej pasują w danym kontekście.
Podobna zasada działa również w przypadku generatorów obrazów. Podczas nauki analizują ogromną liczbę zdjęć, rysunków i ilustracji, aby zrozumieć, jak wyglądają różne przedmioty, ludzie, zwierzęta, krajobrazy, kolory i style artystyczne. Następnie, otrzymując opis tekstowy, model tworzy nowy obraz, a nie kopiuje już istniejący.
Ważne jest, aby zrozumieć, że nowoczesna sztuczna inteligencja nie myśli tak jak człowiek. Nie ma świadomości, własnych przekonań, doświadczenia życiowego ani intencji. Jego odpowiedzi i wyniki opierają się na wzorcach, które odkrył podczas nauki.
Dobrą analogią może być początkujący artysta. Wyobraź sobie osobę, która przez wiele lat oglądała miliony obrazów, fotografii i rysunków, uczyła się różnych technik i stylów. Jeśli poprosisz ją o namalowanie „domu nad jeziorem o zachodzie słońca”, nie skopiuje jakiegoś konkretnego obrazu, lecz stworzy nowy obraz, wykorzystując zgromadzoną wiedzę. W przybliżeniu w ten sposób działają nowoczesne modele generatywne.
Dlatego wyniki pracy SI mogą się różnić za każdym razem. Jeśli dwa razy zadasz to samo zapytanie, system może sformułować odpowiedź w różny sposób lub stworzyć kilka różnych obrazów. Nie odtwarza wcześniej przygotowanego szablonu, lecz za każdym razem generuje nowy wynik na podstawie swojego uczenia się i otrzymanego zapytania.
Jednocześnie jakość odpowiedzi w dużej mierze zależy od samego zapytania. Im dokładniej człowiek opisuje, co chce otrzymać, tym bardziej użyteczny i dokładny zazwyczaj będzie wynik. Dlatego dziś pojawił się nawet osobny termin — prompt, czyli tekstowa instrukcja, według której sztuczna inteligencja wykonuje postawione zadanie.
Gdzie dziś wykorzystywana jest SI
Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, jak często mają do czynienia ze sztuczną inteligencją. Jeśli jeszcze kilka lat temu ta technologia była głównie narzędziem do badań naukowych i dużych firm, to dziś stała się częścią codziennego życia.
Jednym z najznakomitszych przykładów są chatboty oparte na SI, które mogą odpowiadać na pytania, pomagać w nauce, pisać teksty, wyjaśniać skomplikowane tematy lub generować kod programowy. Jednak to nie wszystko, co obejmuje zastosowanie sztucznej inteligencji.
Dziś SI jest aktywnie wykorzystywana w wielu dziedzinach.
Wyszukiwanie informacji
Nowoczesne systemy wyszukiwania wykorzystują SI do lepszego rozumienia zapytań użytkowników, formułowania krótkich odpowiedzi, wyszukiwania podobnych obrazów i poprawy wyników wyszukiwania.
Tworzenie tekstów i obrazów
Generatywne SI pomaga pisać artykuły, listy, scenariusze, tłumaczyć teksty, tworzyć prezentacje, ilustracje, logo, muzykę, a nawet wideo.
Smartfony
Wiele funkcji nowoczesnych telefonów działa z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Na przykład pomaga poprawiać zdjęcia, usuwać obce obiekty z ujęć, tłumaczyć tekst z kamery w czasie rzeczywistym, rozpoznawać polecenia głosowe i automatycznie sortować zdjęcia.
Sklepy internetowe
Sklepy internetowe wykorzystują SI do personalnych rekomendacji produktów, prognozowania popytu, automatycznego wyszukiwania podobnych produktów i wsparcia klientów za pośrednictwem chatbotów.
Sektor bankowy
Sztuczna inteligencja pomaga wykrywać podejrzane operacje finansowe, oceniać ryzyko kredytowe, analizować duże zbiory danych i zwiększać poziom ochrony przed oszustwami.
Medycyna
W medycynie SI wykorzystywana jest jako narzędzie pomocnicze. Może analizować zdjęcia medyczne, pomagać lekarzom w wykrywaniu określonych chorób, przetwarzać duże zbiory danych medycznych i przyspieszać badania naukowe. Ostateczną decyzję w sprawie diagnozy i leczenia podejmuje jednak specjalista medyczny.
Samochody i transport
Systemy wspomagania kierowcy, automatyczne rozpoznawanie znaków drogowych, utrzymywanie samochodu w pasie ruchu, analiza sytuacji drogowej oraz niektóre funkcje transportu bezzałogowego również opierają się na technologiach sztucznej inteligencji.
Rekomendacje treści
Kiedy YouTube proponuje następne wideo, Spotify dobiera nową muzykę, a Netflix rekomenduje filmy lub seriale, w większości przypadków za tym stoją algorytmy uczenia maszynowego — jeden z kierunków rozwoju sztucznej inteligencji.
Z każdym rokiem obszary zastosowania stają się coraz większe. SI stopniowo integruje się w programy biurowe, edytory graficzne, przeglądarki, samochody, sprzęt AGD i inne urządzenia cyfrowe. Dlatego wiele osób korzysta z możliwości sztucznej inteligencji na co dzień, nawet nie myśląc o tym.
Co SI może, a czego nie może
Pomimo szybkiego rozwoju, nowoczesna sztuczna inteligencja nie jest uniwersalnym umysłem, który wie absolutnie wszystko. Świetnie radzi sobie z jednymi zadaniami, ale ma też istotne ograniczenia. Dlatego ważne jest, aby rozumieć nie tylko jej możliwości, ale także to, czego nie należy od niej oczekiwać.
Jednocześnie sztuczna inteligencja nie jest nieomylna. Czasami może podawać nieprecyzyjne informacje lub nawet wymyślać fakty, cytaty, odniesienia czy nieistniejące źródła. W dziedzinie SI zjawisko to nazywa się halucynacjami (AI hallucinations). Dlatego informacje, szczególnie jeśli dotyczą medycyny, prawa, finansów, nauki czy innych ważnych tematów, warto weryfikować w wiarygodnych źródłach.
Jeszcze jednym powszechnym błędem jest myślenie, że sztuczna inteligencja „rozumie” świat tak jak człowiek. W rzeczywistości nie zdaje sobie sprawy z treści swoich odpowiedzi i nie ma własnej opinii. Formułuje jedynie najbardziej prawdopodobny wynik na podstawie wzorców, które przyswoił podczas nauki.
Dlatego dziś SI najlepiej traktować jako potężne narzędzie, a nie jako pełnoprawną alternatywę dla człowieka. Może znacznie przyspieszyć pracę, pomóc znaleźć pomysły lub zautomatyzować rutynowe procesy, ale ostateczna decyzja i odpowiedzialność za wykorzystanie uzyskanego wyniku zawsze pozostają po stronie człowieka.
Czym sztuczna inteligencja różni się od generatywnego SI
Pojęcia „sztuczna inteligencja” i „generatywna sztuczna inteligencja” często używane są jako synonimy, chociaż nie jest to do końca poprawne. W rzeczywistości generatywne SI to tylko jeden z kierunków rozwoju sztucznej inteligencji.
Sztuczna inteligencja to szerokie pojęcie, które obejmuje różne technologie, które pomagają komputerom wykonywać zadania, które zazwyczaj wymagają ludzkiego intelektu. Należą do nich rozpoznawanie mowy, analiza obrazów, tłumaczenie maszynowe, systemy rekomendacji, prognozowanie, wykrywanie oszustw, nawigacja, sterowanie robotami i wiele innych kierunków.
Generatywne SI (Generative AI) ma inną cechę: nie tylko analizuje informacje, ale tworzy nową treść. Mogą to być teksty, obrazy, muzyka, wideo, kod programowy, prezentacje czy inne materiały, które wcześniej nie istniały.
Do generatywnego SI należą większość popularnych serwisów, o których dziś mówi się najczęściej. Mogą napisać artykuł na podstawie kilku słów kluczowych, stworzyć ilustrację na podstawie opisu tekstowego, pomóc napisać program lub wygenerować wideo.
Aby lepiej zrozumieć różnicę, wystarczy porównać dwa przykłady. Jeśli aplikacja automatycznie rozpoznaje twarze na zdjęciu, to przykład zastosowania sztucznej inteligencji. Jeśli jednak tworzy na podstawie twojego opisu całkowicie nowy obraz osoby, która nigdy nie istniała, to już generatywne SI.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
SI i AI — to to samo?
Tak. AI to angielskie skrót od Artificial Intelligence („sztuczna inteligencja”), a SI to polska akronim tego samego terminu. Oba warianty oznaczają tę samą technologię.
Co oznacza AI Generated?
Fraza AI Generated dosłownie tłumaczy się jako „wygenerowane przez sztuczną inteligencję” lub „stworzone przy użyciu SI”. Takie oznaczenie oznacza, że podczas tworzenia tekstu, obrazu, muzyki, wideo lub innego materiału wykorzystano narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji.
Czy SI może się mylić?
Tak. Nowoczesne modele mogą popełniać błędy, niewłaściwie interpretować pytania lub nawet wymyślać fakty, daty, cytaty czy źródła. Dlatego ważne informacje zawsze warto weryfikować w autorytatywnych źródłach.
Czy można używać kontentu stworzonego przez SI?
Tak, ale należy uwzględnić zasady konkretnej usługi oraz wymagania prawne. W wielu przypadkach wygenerowane teksty czy obrazy można wykorzystywać, jednak niektóre platformy mogą ustalać własne warunki dotyczące ich rozpowszechniania lub komercyjnego wykorzystania.
Czy sztuczna inteligencja zastąpi ludzi?
Najprawdopodobniej SI nie zastąpi wszystkich ludzi, ale już zmienia sposób wykonywania wielu zawodów. Dobrze automatyzuje rutynowe zadania i pomaga szybciej przetwarzać informacje, jednak w wielu dziedzinach wciąż potrzebne są ludzkie doświadczenie, krytyczne myślenie, kreatywność i odpowiedzialność za podjęte decyzje.
Czy można określić, że tekst lub obraz zostały stworzone przez SI?
Czasami tak, ale nie zawsze. Niektóre usługi dodają specjalne oznaczenia lub metadane, które wskazują na wykorzystanie generatywnego SI. Jednocześnie nie ma sposobu, który z 100% dokładnością określałby pochodzenie jakiegokolwiek tekstu czy obrazu tylko na podstawie ich treści.
